علیرضا بلیغ در این یادداشت با تحلیل پیام‌های اخیر مقام معظم رهبری به سران قوا، آن‌ها را فراتر از توصیه‌هایی اجرایی و در چارچوب دو مسئله اساسی تداوم جنگ در اشکال مختلف و تحول اجتماعی و آمادگی مردم تفسیر می‌کند. نویسنده با تأکید بر مخدوش‌شدن رابطه نمایندگی میان مردم و نهادهای حکمرانی، معتقد است بازسازی این رابطه و بازگرداندن حکمرانی به مسیر استقلال، عدالت و نمایندگی واقعی مردم، از الزامات شرایط کنونی کشور است.

این یادداشت با نقد برداشت یک‌سویه از مفهوم «وحدت» و تبدیل آن به مطالبه‌ای صرفاً از مردم، بر ضرورت دوسویه بودن مسئولیت حفظ انسجام اجتماعی تأکید می‌کند. نویسنده با اشاره به بازتولید این رویکرد در قالب «وفاق»، معتقد است همان‌گونه که مردم برای حفظ وحدت باید از ایجاد شکاف و اختلاف پرهیز کنند، دولت و مسئولان نیز موظف‌اند در تصمیم‌گیری‌های خود دغدغه‌ها و نگرانی‌های مردم را در نظر بگیرند و از تبدیل «وحدت» به ابزاری برای سلب حق سؤال، انتقاد یا توجیه تصمیمات سیاسی پرهیز کنند.

امیرحسین حسنی طولارودی در این یادداشت با تأکید بر اینکه اقتصاد همچنان مسئله اول کشور و مهم‌ترین میدان جنگ ترکیبی جاری است، «تاب‌آوری مردم» و نقش‌آفرینی آنان در میدان اقتصاد را مورد توجه قرار می‌دهد. نویسنده با تبیین اقتصاد مقاومتی به‌عنوان الگوی بومی انقلاب اسلامی برای مقابله با الگوی سرمایه‌سالار، بر ضرورت شناخت دشمن، تعیین نقش مردم و مسئولان و تبدیل گزاره‌های اقتصاد مقاومتی به یک گفتمان عمومی و حرکت جمعی برای پیشرفت کشور تأکید می‌کند

این یادداشت با بررسی تجربه ارتباط نزدیک روحانیون با مردم در گذشته، به کاهش این ارتباط در سال‌های اخیر و چالش‌های پیش‌روی روحانیت در تعامل با نسل جدید می‌پردازد و فاصله گرفتن از زندگی روزمره مردم، تغییر سبک زندگی و نیاز نسل جدید به اقناع را از مهم‌ترین مسائل این ارتباط برمی‌شمارد.

تفرقه‌افکنی در جهان اسلام یکی از مهم‌ترین راهبردهای دشمنان برای تضعیف امت اسلامی است؛ راهبردی که با ابزارهایی همچون ترویج غلو و ناصبی‌گری، گسترش تفکر تکفیری، حمایت از جریان‌های تفرقه‌افکن، ممانعت از تمسک مسلمانان به عناصر وحدت‌آفرین و انتشار شایعات دنبال می‌شود. محمد باغچقی، پژوهشگر گروه امت و تمدن پژوهشکده باقرالعلوم(ع)، در این یادداشت مهم‌ترین دسیسه‌های دشمن برای ایجاد شکاف میان مسلمانان را بررسی کرده است.

طرح دوگانه «جنگ و صلح» از سوی برخی چهره‌های جریان اصلاحات، به‌زعم نویسنده، مسئله پیچیده ایران و آمریکا را به انتخابی ساده میان مصالحه و نابودی تقلیل می‌دهد. این یادداشت با نقد این صورت‌بندی، تأکید می‌کند که تأمین امنیت و منافع ملی صرفاً در گرو مذاکره و امتیازدهی نیست، بلکه به مجموعه‌ای از مؤلفه‌ها همچون مقاومت، بازدارندگی، حفظ استقلال سیاسی و صیانت از عزت ملی نیاز دارد.

سخنان اخیر سیدمحمد خاتمی درباره ضرورت کاهش تنش، مذاکره و صلح، این پرسش را پیش می‌کشد که در منطق انقلاب اسلامی، صلح باید «هدف» باشد یا «نتیجه» حفظ حق، عزت و قدرت؟ این یادداشت با نقد تقلیل مسئله به دوگانه جنگ و صلح، تأکید می‌کند که صلح زمانی معنا و اعتبار دارد که در امتداد قدرت و مقاومت، به امنیت پایدار و تأمین منافع ملی منجر شود.

این یادداشت با استفاده از مفهوم استعاری «زامبی»، وضعیت انسان معاصر را از منظر نسبت او با اراده، معنا و غایت زندگی نقد می‌کند و مدعی است که سرگرمی، روزمرگی و غلبه میل می‌تواند انسان را از کنشگری و اراده تهی کند. نویسنده در ادامه، تقابل ایران و آمریکا را نیز در سطحی عمیق‌تر، نزاع بر سر «اراده معطوف به عمل» و امکان ایستادگی در برابر ظلم داخلی و خارجی می‌داند و نسبت به تبدیل جامعه به توده‌ای منفعل و مصرف‌کننده هشدار می‌دهد.

در این یادداشت، سید یدالله یزدان‌پناه با تکیه بر مفهوم «یا لثارات الحسین(ع)»، اربعین و نهضت عاشورا را جلوه‌ای از تداوم خون‌خواهی و غیرت الهی در مسیر مقابله با ظلم می‌داند و با پیوند دادن این مفهوم به تحولات معاصر، بر نقش فرهنگ عاشورا در شکل‌گیری و استمرار حرکت‌های حق‌طلبانه و مقاومت در برابر جبهه باطل تأکید می‌کند.

آیا تأکید بر وحدت می‌تواند به ابزاری برای بی‌اعتبار کردن نقد و حذف اختلافات واقعی از عرصه سیاست تبدیل شود؟ این یادداشت با بررسی نسبت میان اختلاف سیاسی، عقلانیت و مفهوم وحدت، استدلال می‌کند که مخالفت با تصمیم‌های دولت را نمی‌توان صرفاً به جناح‌بندی و منافع سیاسی تقلیل داد و تأکید دارد که سیاست، عرصه مواجهه و سنجش تدبیرهای متفاوت برای اداره امور کشور است.

چرا با وجود حجم قابل‌توجه مقالات، همایش‌ها و استفاده از نظریه‌های مختلف، علوم انسانی در ایران همچنان با مسئله تولید علم مواجه است؟ این یادداشت، ضعف در «صورت‌بندی مسئله» را یکی از گره‌های اصلی این وضعیت می‌داند و بر ضرورت آغاز پژوهش از مشاهده دقیق واقعیت اجتماعی، ساختن پرسش‌های بومی و حرکت از مصرف نظریه‌های آماده به سمت مفهوم‌سازی و تولید چارچوب‌های علمی تأکید می‌کند.

ملی‌گرایی اگر از ریشه‌های تاریخی، فرهنگی و دینی ایران جدا شود، آیا می‌تواند به تقویت هویت ایرانی بینجامد؟ این یادداشت با بررسی روند شکل‌گیری مفهوم ملت و دولت ـ ملت در ایران معاصر، نسبت میان ملی‌گرایی، هویت ایرانی ـ اسلامی و الگوهای غربی را واکاوی می‌کند و نشان می‌دهد که ملی‌گراییِ بی‌ریشه، به جای تقویت ایران، می‌تواند به فرسایش و هویت‌زدایی از آن منجر شود.