طرح دوگانه «جنگ و صلح» از سوی برخی چهره‌های جریان اصلاحات، به‌زعم نویسنده، مسئله پیچیده ایران و آمریکا را به انتخابی ساده میان مصالحه و نابودی تقلیل می‌دهد. این یادداشت با نقد این صورت‌بندی، تأکید می‌کند که تأمین امنیت و منافع ملی صرفاً در گرو مذاکره و امتیازدهی نیست، بلکه به مجموعه‌ای از مؤلفه‌ها همچون مقاومت، بازدارندگی، حفظ استقلال سیاسی و صیانت از عزت ملی نیاز دارد.

در سال‌های اخیر، برخی جریان‌های فکری و سیاسی با استناد به تجربه تاریخی «جمهوری سوم فرانسه»، آینده جمهوری اسلامی ایران را در مسیر گذار از حکمرانی دینی به سکولاریسم ترسیم کرده‌اند؛ اما بررسی تطبیقی دو تجربه نشان می‌دهد این قیاس، بر نادیده گرفتن تفاوت‌های بنیادین در منشأ مشروعیت، نسبت دین و دولت و ساختارهای تاریخی استوار است.

تفاهم‌نامۀ اخیر ایران و آمریکا، اگرچه با اجازۀ مشروط رهبر انقلاب همراه شده، اما در تضاد با هشدارهای تاریخی امام خمینی (ره) و تجربۀ بدعهدی آمریکا، خطایی راهبردی است که مسئولیت آن با رئیس‌جمهور و شورای عالی امنیت ملی بوده و تحقق شروط هفتگانه، تنها معیار داوری نهایی خواهد بود.

پیام اخیر رهبر انقلاب درباره تفاهم‌نامه روسای جمهور ایران و آمریکا، ضمن تفکیک «اجازه» از «موافقت کامل»، مسئولیت را متوجه رئیس‌جمهور و شورای عالی امنیت ملی کرده و با اشاره به نظر اولیه متفاوت، اجازه مشروط به حفظ حقوق ملت و جبهه مقاومت داده است.

۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی ایران، فرصتی است برای تقویت عاملیت جامعه یا تکرار الگوی مصرف‌گرای خلیجی؛ توسعه‌ای که جامعه را تماشاگر پروژه‌ها کند، استقلال را در مدار قدرت آمریکا هضم می‌کند و به جای انسانِ آفریننده، مصرف‌کننده می‌سازد.

بیانیه اخیر مقام معظم رهبری با کلیدواژه «علی‌الاصول» نشان می‌دهد که تصمیمات سیاسی نه واکنش لحظه‌ای، بلکه در چارچوب مبانی فکری معنا می‌یابند؛ فهم این مبانی، تحلیل سیاسی را از تبعیت صرف به مشارکت فعال در جهت‌گیری‌های نظام ارتقا می‌دهد و کیفیت تصمیم‌گیری را بهبود می‌بخشد.

در میانۀ نبرد هویتی و پیش از شکست دشمن، مذاکره به‌جای ابزاری برای مدیریت تنش، مداخله‌ای هستی‌شناسانه در اراده جمعی است که خیابان را از عاملیت می‌اندازد و نظم موجود را به‌عنوان وضعیت نهایی تثبیت می‌کند.

همان دو نفری که برای صلح دارند مذاکره می‌کنند، اگر به وفای به آنچه قرارداد می‌شود مطمئن نباشند، مذاکره نمی‌کنند؛ چون می‌دانند کار بیهوده‌ای است، کار مهملی است.