ملی‌گرایی اگر از ریشه‌های تاریخی، فرهنگی و دینی ایران جدا شود، آیا می‌تواند به تقویت هویت ایرانی بینجامد؟ این یادداشت با بررسی روند شکل‌گیری مفهوم ملت و دولت ـ ملت در ایران معاصر، نسبت میان ملی‌گرایی، هویت ایرانی ـ اسلامی و الگوهای غربی را واکاوی می‌کند و نشان می‌دهد که ملی‌گراییِ بی‌ریشه، به جای تقویت ایران، می‌تواند به فرسایش و هویت‌زدایی از آن منجر شود.

جهان امروز ساختهٔ تمدن غربیِ چند قرن اخیر است که ایران را به حاشیه راند؛ اما انقلاب اسلامی و سپس جنگ رمضان با بازپسگیری قلمرو دریایی، بار دیگر ظرفیت جهان‌سازی ایران را آشکار کرد. اکنون وظیفهٔ اندیشهٔ ایرانی ترسیم جهانی فراتر از غرب است.