محمدحسن رجبی دوانی در این یادداشت با بررسی شیوه‌های نفوذ و سلطه استعمارگران اروپایی، به‌ویژه انگلستان، در هند و ایران، از ابزارهایی همچون نفوذ فرهنگی، شبکه‌سازی با نخبگان، ایجاد تفرقه میان نیروهای داخلی و حذف چهره‌های ملی سخن می‌گوید. نویسنده در ادامه با تمرکز بر بوشهر و قیام جنوب، نقش علما و چهره‌هایی همچون شهید رئیس‌علی دلواری را در مقابله با اشغالگری انگلیس بررسی کرده و قیام جنوب را نهضتی مردمی و ضد استعماری معرفی می‌کند.